Ergenin daha az konuşması ebeveynde endişe yaratabilir. Fakat her kısa cevap veya yalnız kalma isteği psikolojik bir sorunun göstergesi değildir. İletişimi anlamak için yalnızca gencin ne kadar konuştuğuna değil, konuşmanın hangi koşullarda başladığına ve nasıl devam ettiğine de bakılabilir.
Konuşmanın zamanı ve amacı
Yorgun bir okul gününün hemen ardından art arda soru sormakla, uygun bir zamanda konuşmaya davet etmek aynı deneyim değildir. Ebeveyn bilgi edinmek, güvenliği anlamak veya yalnızca birlikte zaman geçirmek isteyebilir. Bu amaçlar birbirine karıştığında sıradan bir sohbet sorgulama gibi hissedilebilir.
UNICEF’in ergenlerle iletişim rehberi, yargılamadan dinlemeye, açık sorulara ve gencin bakış açısına ilgi göstermeye yer verir. Bir görüşe katılmamak ile o görüşü dinlemeyi reddetmek arasında fark vardır. Konuşmaya hazır olmayan bir genci o anda bütün ayrıntıları anlatmaya zorlamamak da bu çerçevenin parçasıdır.
İki temsili iletişim örneği
Aşağıdaki diyaloglar gerçek danışan öyküsü veya etkisi garanti edilmiş yöntem değildir. Konuşmanın biçimini düşünmek için hazırlanmış örneklerdir.
Okuldan geldikten sonra
Ebeveyn: “Bugün kısa cevaplar veriyorsun. Şimdi dinlenmek mi istersin, sonra biraz konuşalım mı?”
Genç: “Sonra.”
Bu yanıt konuşmanın hiç olmayacağı anlamına gelmez. Ebeveyn, uygun bir zamanı birlikte belirlemeyi önerebilir. Davetin her seferinde ders veya başarı konuşmasına dönüşüp dönüşmediği de düşünülebilir.
Bir arkadaşlık meselesi anlatıldığında
Ebeveyn: “Bunu anlatırken zorlandığını fark ettim. Önce dinlememi mi istersin, birlikte düşünmemizi mi?”
Genç: “Sadece anlatmak istiyorum.”
Buradaki amaç gencin her isteğine koşulsuz uymak değildir. Tavsiye vermeye geçmeden önce konuşmadan ne beklediğini anlamaktır. Güvenlikle ilgili bir mesele varsa bunun ayrıca ele alınması gerekir.
Özel alan ile güvenlik arasında
Gencin daha çok paylaşmasını istemek, gizlice hesaplarına girmeyi veya özel yazışmalarını okumayı sıradan bir iletişim yöntemi hâline getirmez. Ailenin güvenlik beklentileri açıkça konuşulabilir. Psikolojik görüşmelerde de mahremiyet ve ebeveynle bilgi paylaşımı baştan açıklığa kavuşturulmalıdır; ergenlerle çalışma sayfası bu çerçeveyi anlatır.
Ne zaman daha yakından değerlendirmek gerekir?
Sessizliğe okuldan, arkadaşlıklardan veya sevilen etkinliklerden belirgin uzaklaşma gibi değişiklikler eşlik ediyorsa günlük yaşamdaki etkisini anlamak önemlidir. Kendine zarar verme veya acil güvenlik tehlikesi olan bir durum bekletilmemelidir. Herhangi bir tanıyı bu örneklerden çıkarmak yerine uygun mesleki değerlendirme aranır.
Sosyal kaygı ve utangaçlık yazısı sosyal ortamlarda zorlanmayı ayrı bir açıdan ele alır. Ebeveynin kendi iletişim soruları için ebeveyn danışmanlığı hakkında bilgi edinebilirsiniz.
Kaynakça
